درشهرستان قم،مدارس فراواني براي آموزش طلاب علوم ديني، زير نظر حوزهي علميهي قم وجود دارد. در حال حاظر بيش از 48 هزار نفر طلبهي ايراني به صورت رسمي و7 هزار نفر بهصورت غيررسمي در مقاطع مختلف تحصيلي مشغول به تحصيلاند. همچنين تعداد 13 هزار نفر طلبهي خارجي بهصورت رسمي و 4 هزار نفر بهصورت غيررسمي، از 100 كشور جهان در قم به تحصيل علوم ديني اشتغال دارند.
مدرسهي فيضيه
مدرسهي فيضيه يکي از پرآوازهترين مدارس علوم ديني جهان است. بناي کنوني مدرسه در شمال صحن عتيق در سال 1213 بهدستور فتحعليشاه قاجار جايگزين بناي مدرسهي آستانه شد که از آثار قرن ششم ه.ق بود.
ساختمان مدرسه چهار ايواني است و در دو طبقه با چهل حجره متعلق به دورهي قاجار در طبقهي پايين و چهل حجره متعلق به قرن چهاردهم ه.ق. در طبقهي بالاست.
مدرسهي دارالشفاء
اين مدرسه که متصل به مدرسهي فيضيه است، بهدستور فتحعليشاه قاجار در سال 1214 ه.ق. تأسيس شد. ابتدا اين مکان محل مداواي بيماران بوده و به مريضخانهي حرم مطهر مشهور بوده است و پس از تعميرات سال 1307 ه.ق. به دست کامرانميرزايقاجار، مدرسهي دارالشفاء نام گرفته است.اين مدرسه به علت فرسودگي بيش از حد، بعد از پيروزي انقلاباسلامي تخريب و با سبک جديد در سه طبقه تجديد بنا شد. اين مکان دويست حجره، يک سالن نمايش و شانزده سالن عمومي دارد و قسمتي از آن ويژهي کارهاي اجرايي و مديريتي حوزهيعلميه است.
مدرسهي سبطيه (بيتالنور)
مدرسهي سبطيه واقع در ميدان مير، عبادتگاه حضرتمعصومه(س) بوده که اکنون با معماري جالبي بنا شده است. در اطراف اين مدرسه حجرههايي براي طلاب علوم ديني ساخته شده است.
مدرسهي جهانگيرخان
مدرسهي جهانگيرخان معروف به مدرسهي ناصري و جانيخان، در خيابان طالقاني نزديک ميدان کهنه، روبهروي در ورودي مسجد جامع قرار دارد و از مدارس دورهي صفويه است.
مدرسهي رضويه
اين مدرسه در خيابان طالقاني شهر قم قرار دارد وبناي اوليهي آن از قديميترين مدارس شهر بهشمار ميرود و منسوب به امامرضا(ع) است. برخي از مورخان معتقدند آن امام همام در سفر خود از مدينه به خراسان از قم گذر کردند و در اين مکان فرودآمدند. اين مدرسه همچنين عبادتگاه حضرت معصومه(س) بوده است.
مدرسهي حجتيه
مدرسهي حجتيه يکي از بزرگترين مدارس علوم ديني قم است. اين مدرسه در سال1366ه.ق به دستور آيتالله سيدمحمدحجت کوهکمري تبريزي بنا شد و مرقد وي نيز در اين مدرسه است. امروزه، اين مدرسه اختصاص به طلبههاي غيرايراني دارد.
ساير مدارس بزرگ و مشهور حوزهي علميه قم عبارتند ازمدرسهي غياثيه(پامنار)،حاجسيدصادق، آيتالله گلپايگاني، معصوميه، شهابيه، مؤمنيه، خان، صدوق، مهديه ، حقاني، شهيدين، امامصادق(ع)، كرمانيها، الهادي و جامعه الزهراء (ع).
خانههاي تاريخي
خانهي حاج عليخانزند
خانهي حاج عليخانزند در مرکز بافت قديمي شهر قم معروف به محلهي چهارمردان، در کوچهي گذرقلعه قرار دارد.اين بنا متعلق به اواخر دورهي قاجار(130 سال قبل) است.
خانهي حاجيخان
بناي اين اثر تاريخي از اواخر دورهي قاجار بهجاي مانده. اما اتاقها و فضاهاي جنوبي که قديميترين بخش بنا را تشکيل ميدهند، قدمتي بيش از 120 سال دارند.
خانهي امامخميني(ره)
خانهي امام خميني (ره)درشهر قم، ساختماني دو اشکوبه و بسيار ساده است. اين ساختمان در دو طبقه (زيرزمين و هم کف) بنا شده است.حياط ساختمان در قسمت جنوبي قرار گرفته و در شمال شرق و غرب آن فضاهاي سرپوشيده قرار دارد. استقرار فضاها بهگونهاي است که پلکان مياني، ساختمان را به دو بخش بيروني و اندروني تقسيم ميکند. تالار سمت شرق محل سخنراني امامخميني(ره) در دهههاي گذشته بود. هماکنون اين بناي تاريخي بهعنوان يادمان بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران، روزانه پذيراي بازديدکنندگان بسياري از سراسر جهان است.
خانهي آيتالله العظمي بروجردي
در خيابان چهارمردان قم واقع و متعلق به دورهي قاجار است. اين خانه علاوه بر قدمت، شاهد حوادث و رويدادهاي مهمي در تاريخ بوده است. برخي ديگر از خانههاي تاريخي قم که جزو آثار بهجاي مانده از دوران قاجارند عبارتنداز خانهي مرحوم آيتاللهالعظمي حاج شيخعبدالکريمحائرييزدي، مؤسس حوزهي علميهي قم و استاد امامخميني(ره)، واقع در خيابان طالقاني؛ خانهي يزدانپناه در خيابان 19دي(باجک)؛ خانهي سيدباقر روحاني جنب مسجد گذرقلعه؛ خانهي توکلي در خيابان طالقاني؛ منزل سيد حاجيروحاني، روبهروي مسجد امامصادق (ع) و منزل شاکري در خيابان طالقاني.
