حمزه فرزند بي واسطه ي امام موسي کاظم(ع) است و با احمدبن موسي(شاه چراغ) از يک مادرند.مزار اين امام زاده در خيابان طالقاني، نزديک ميدان کهنه قرار دارد. سبک بناي اين مزار، مشابه بناي حرم حضرت معصومه(س) با ابعاد کوچک است. گنبد امامزاده به ارتفاع ده متر بهشکل حلزوني، ترکيبي از مخروط و گنبد و از آثار اوايل قرن حاضر است.
امامزادهاسماعيل (معروف به سيد سربخش)
نام وي محمد و از نوادگان امام صادق(ع) است. مزار امامزاده اسماعيل در خيابان طالقاني روبهروي چهل اختران قرار دارد. بناي مرقد اين امامزاده از آثار نيمهي قرن هشتم ه.ق.است.
امامزاده سلطانمحمد شريف
وي از نوادگان امام چهارم، زينالعابدين(ع) است و مرقدش در خيابان چهارمردان و در محلهاي به همين نام است. معماري اين بنا به قرن نهم و دهم ه.ق. برميگردد.
امامزادهناصرالدين
از نوادگان امام حسنمجتبي(ع) است و آرامگاه وي در چهارراه بازار، روبهروي در شمالي مسجد امام حسنعسكري(ع) است. بنايچهار ضلعي امامزاده ناصرالدين از آثار قرن دوازدهم ه.ق. يا اواخر دورهي صفويه است. اين آرامگاه بهصورت چهارگوش مختلفالاضلاع ساخته شده است. جدارههاي بنا پوشيده از سنگ مرمر با کاشيهاي فيروزه فام و آينهکاري است. سقف آن از داخل مزين به آينه و گچبري، نماي بيروني از آجر و کاشي است.
امامزاده شاهاحمدقاسم
از نوادگان امام جعفرصادق(ع) است. زيارتگاه وي در بلوار سميه (ميدان معلم) واقع شده و از آثار قرن هشتم ه.ق. است. گچبريهاي رنگي زيبا و ارزشمند آن تاريخ 780 ه.ق. را نشان ميدهد. لوح اين مرقد به تاريخ 663 ه.ق. از کاشي زرفام است که اکنون با عنوان محراب مسجد قم در موزهي برلين نگهداري ميشود.
چهلاختران
در ناحيهي شرق قم در محله اي معروف به محلهي «موسويان» زيارتگاه جمعي از امامزادگان واقع شده است که به چهلاختران مشهور است. معروفترين اين امامزادگان، موسي مبرقع فرزند امام جواد(ع) است. بقعهي موجود از آثار قرن نهم و دهم است. همچنين؛ امامزاده زيد، از نوادگان امامسجاد(ع) در اين مجموعه مدفون است. برخي معتقدند چهل زن ، چهل مرد و بيست و پنج کودک ودر مجموع صد و پنج نفر در اين بقعه دفن شده اند.
شهر قم در قرن هشتم ه.ق. شاهد ساخت يادمانهاي مذهبي ـــ تاريخي متعددي بود که در فرهنگ معماري ايران به نام «برجهاي آرامگاهي» شناخته مي شوند. شاخصترين اين بناها مجموعهاي را تشکيل ميدهند که تحت عنوان مقابر دروازهي کاشان قم شناخته ميشوند. در اين سه مقبره، که از نظر هنر گچبري از نمونههاي منحصربهفرد بهشمار ميروند، اميران خاندان عليصفي فرمانروايان مستقل قم در قرن هشتم ه.ق. دفن شدهاند. گچبريهاي نفيس و ممتاز اين بنا متعلق به قرن هشتم است.
قبرستان شيخان
قبرستان شيخان در ميدان آستانه قرار دارد و دورتادور آن را بازارچهاي به همين نام پوشانده است. اين قبرستان يکي از زيارتگاههاي معروف شهر قم بهحساب ميآيد. در اين مکان گروهي از ياران نزديک امامان شيعه(ع) و دانشمندان فرزانه و محدثان قرنهاي نخست اسلام به خاک سپرده شدهاند. فرزانگاني مانند؛ زکريابن آدم، ميرزاي قمي و ميرزا جوادآقاملكيتبريزي از اين جملهاند.
آرامگاه عليبن بابويه قمي
آرامگاه عليبن بابويه قمي،پدر شيخ صدوق،متوفي سال 329 ه.ق روبهروي قبرستان شيخان و پشت پاساژ ملت قرار دارد. اين بنا شامل قبه و بقعه، ايوان و صحني مشتمل بر سه حجره است.
مقبرهي والدهي امام خميني(ره)
مقبرهي مادر گرامي حضرت امام خميني(ره) و عمهي گرامي ايشان در مجاورت امامزاده علي و حارث، در ميدان الهادي قم واقع شدهاند و هماكنون محل مراجعهي مردم و علاقهمندان ميباشند.
آرامگاه پرويناعتصامي
پروين اعتصامي، يکي از شاعران بنام معاصر ايران است که در سال 1330ه.ش.رحلت کرد و در يکي از حجرههاي صحن بزرگ حضرت معصومه(س) بهخاک سپرده شد.
ساير آرامگاهها و قبرستانهاي قم عبارتنداز آرامگاههاي قولويه، كربلاييكاظم و قبرستان واديالسلام. برخي از مراجع و علماي معاصر که در حرم مطهر حضرت معصومه (سلام الله عليها) مدفونند ، آيات عظام ، بروجردي ، گلپايگاني ، اراکي، حايري(موسس حوزه علميه قم )، بهاءالديني ، صدر ، خوانساري ، علامه طباطبايي (صاحب تفسير الميزان)، استاد مطهري و ... مي باشند.
مساجد قم
مسجد اعظم
مسجد اعظم قم در کنار حرم حضرت معصومه (س) و در سمت غربي آن قرار دارد. اين مسجد با کوششآيتاللهالعظمي بروجردي(ره)، به دست استاد حسينبنمحمد معمار، معروف به «لرزاده» بنا شد. اين مسجد که به دليل عظمت و بزرگي، مسجد اعظم نام گرفته، از جمله مساجد سه ايواني است. يک مقصورهي وسيع، گنبد مرتفع ، ايوان بزرگ، دو گوشواره، چهل ستون، کتابخانه و ساير بيوتات ، ساختمان اين مسجد را تشکيل ميدهند.(لازم به ذکراست به پيشنهاد اداره کل ميراث فرهنگي و گردشگري استان قم درنيمه ي دوم 1384 اين مسجد بعنوان چهارده هزارمين اثر فرهنگي و تاريخي در فهرست آثار ملي ثبت گردد)
مسجد جامع عتيق
اين مسجد يکي از بزرگترين و قديميترين مساجد شهر قم است و در خيابان طالقاني قرار دارد.مسجد در سال755 يا752 ساخته شد. مسجد جامع عتيق داراي مقصورهي بلند،گنبد، ايوان، سه شبستان، يک صحن بزرگ،ايوان و زيرزمين است.
مسجد امام حسنعسكري(ع)
اين مسجد كه به مسجد امام معروف است، در ابتداي خيابان آستانه، در کنار پلعليخاني وبه فاصلهي کمي از حرم حضرت معصومه(س) واقع شده واز مساجد معتبر و قديمي شهر قم است. بناي اوليهي مسجد، به دستور امام حسنعسكري(ع)به دست احمد بن اسحاق اشعري وکيل آن حضرت درقرن سوم ه.ق. احداث شد ودر دوران صفويه تعمير و توسعه يافت. مسجد امام از چهار شبستان، يک ايوان و يک سرداب (زيرزمين) تشکيل شده است. اين مسجد هم اکنون محلّ درس و بحث طلاب علوم ديني است. ساير مساجد تاريخي قم عبارتنداز؛ ميدان كهنه، پنجهعلي، و عشقعلي.
